Kedi Bölme Davranışı

Kısa cevap: Kedi bölme davranışı, yani pençesini bir yüzeye geçirip lif lif ayırması, bozukluk değil ihtiyaçtır. Kedi bölme neden yapar sorusunun üç temel karşılığı var: tırnağının dış kılıfını atmak, sırtından kuyruğuna kadar uzanan kasları germek ve pençesindeki kokuyla birlikte görünür bir iz bırakarak alanı işaretlemek. Yani kedi size kızdığı için koltuğu parçalamaz; koltuk, ihtiyaç duyduğu dirence sahip en uygun yüzey olduğu için orayı seçer. Çözüm de davranışı bastırmak değil, doğru yüzeyi doğru yere koymaktır.

Bu davranış tam olarak nedir?

Kedi ön pençesini bir yüzeye batırır, gövdesini geriye doğru atar ve pençesini aşağı çekerek yüzeyi dikey şeritler halinde ayırır. Halıda, keten kumaşta, duvar kağıdında bu iz uzun paralel yarıklar bırakır. Buna halk arasında “bölme” denmesinin sebebi de bu: kedi kesmez, koparmaz; lifleri birbirinden ayırır.

Arka pençelerle yapılan hareket ise farklıdır ve genellikle oyun ya da avlanma taklidiyle ilgilidir. Yatakta battaniyeyi arka ayaklarıyla iten bir kediyle koltuğun kolçağını dikey şekilde didikleyen kedi aynı ihtiyacı karşılamıyor olabilir.

Neden benim en pahalı eşyamı seçiyor?

Çünkü seçim rastgele değil. Kedi dört kritere göre yüzey seçer:

• Direnç: Pençe battığında yüzeyin geri itmesi gerekir. Koltuk kolçağı ve halı bunu mükemmel yapar.
• Sabitlik: Sallanan, kayan bir tırmalama tahtası kedi için işe yaramaz; kanepe yerinden oynamaz.
• Yükseklik: Kedi tam boyuna uzanabilmek ister. 40 cm’lik bir tırmalama kütüğü, 50 cm boyunda gerinen bir kedi için kısadır.
• Konum: İşaret bırakmak istediği yer, evin geçiş noktalarıdır. Salonun ortası, kapı girişi, yatak odasının eşiği.

Yani kedi eşyayı seçmiyor, konumu ve dokuyu seçiyor. Alternatif verecekseniz aynı dört kriteri karşılamanız gerekir.

Stres kaynaklı bölme davranışı nasıl ayırt edilir?

Normal tırmalama günde birkaç kez, genellikle uykudan kalktıktan hemen sonra ve sahibi eve girdiğinde olur. Ritmiktir, kedi arada durup gerinir, sonra uzaklaşır.

Stres kaynaklı olanda ise sıklık belirgin şekilde artar, kedi aynı noktaya saplantılı biçimde döner, arada tüy yalama ya da idrarla işaretleme gibi başka davranışlar da başlar. Bu tabloda tetikleyiciyi aramak gerekir: eve yeni gelen bir hayvan, taşınma, pencereden görünen sokak kedisi, kum kabının yeri değişmiş olabilir. Böyle durumlarda tırmalama tek başına ele alınmaz; kedilerde huzursuzluğun yönetimi ve agresyon konusundaki yaklaşımlar da devreye girer.

Alternatif nasıl kurulur? Adım adım

1. İzleri haritalayın. Bir hafta boyunca hangi noktaların tırmalandığını not edin. Genelde 2-3 sabit nokta çıkar.
2. Alternatifi tam o noktanın yanına koyun. Odanın köşesine değil, tırmalanan koltuğun hemen yanına. Kedi alışkanlığı kurduktan sonra haftada 10-15 cm kaydırabilirsiniz.
3. Doku çeşitlendirin. Sisal halat, sıkıştırılmış karton, ham ağaç kütüğü ve dokuma halı farklı kedilere hitap eder. İkisini birden deneyip hangisini kullandığını gözleyin.
4. Yönü doğru seçin. Halıyı tırmalayan kedi yatay yüzey ister, koltuk kolçağını didikleyen dikey. Yanlış yön, ürünün hiç kullanılmamasının en sık sebebi.
5. Eski yüzeyi cazip olmaktan çıkarın. Geçici olarak düz plastik örtü, çift taraflı bant ya da yüzeyi kaplayan ince bir battaniye kullanın. Kalıcı çözüm değil, geçiş dönemi aracıdır.
6. Kullandığında ödüllendirin. Doğru yüzeye pençe attığı anda sesli övgü ve küçük bir ödül. Kedi bağlantıyı 3-5 tekrar içinde kurar.

Dikey ihtiyacı yüksek, tırmanmayı seven kedilerde tek başına tahta yerine katlı bir yapı çok daha verimli olur; kedi ağacı seçimi konusundaki ölçü ve sağlamlık kriterleri burada işinize yarar.

Tırnak kesmek çözüm mü?

Kısmen. Tırnak ucunun kesilmesi verilen hasarı azaltır, davranışı ortadan kaldırmaz; çünkü kedi germek ve işaretlemek için de tırmalar. 2-3 haftada bir sadece şeffaf uç kısmı, pembe damar bölgesine 2 mm mesafe bırakılarak kesilir. Kedi izin vermiyorsa tek seferde tüm pençeyi bitirmeye çalışmayın, günde iki tırnak yeterlidir.

Tırnak çekme operasyonu ise parmak kemiğinin son ekleminin alınması anlamına gelir; kalıcı ağrı, yürüyüş bozukluğu ve davranış problemlerine yol açtığı için düşünülmemesi gereken bir seçenektir.